Tiện nghi quá là phế võ công của trẻ con

(Series: Dự án "Đứa trẻ toàn cầu": GenAlpha cần chuẩn bị gì khi bước ra thế giới?)
Chúng ta đang nỗ lực kiếm tiền để con có cuộc sống tiện nghi nhất, nhưng có bao giờ bạn lo sợ chính sự tiện nghi đó đang âm thầm "phế võ công" của con mình không?

Cứ cuối tuần mình nhìn qua cửa sổ lại thấy 2 bác hì hục sửa nhà, lắp mái. Triền miên nhiều tháng nay rồi, mỗi tuần nhích được 1 tí. Bác Phan Văn Trường kể 1 giai thoại có ông bạn người Pháp tự xây nhà 15 năm mới xong, quả không sai. Mình ở đây chống mắt lên xem 15 năm nữa, hai bác kia có sửa xong cái nhà không. 

Ở Châu Âu, gần như việc gì họ cũng tự làm. Từ việc to nhất như xây nhà sửa nhà, đến việc nhỏ như lắp đặt máy móc, đóng bàn, lắp giường… 

Khi con các bác sang Châu Âu học, cũng phải tự sửa mọi thứ đấy, hoặc bỏ đi mua mới, chứ thuê dịch vụ ở đây đắt lắm. Sau đây là 1 số võ công sinh tồn cơ bản mà mình thấy các bạn nhỏ ở Châu Âu được đào tạo từ sớm.

1. Tự chăm sóc bản thân. Trẻ con ở đây từ khoảng 6 tuổi đã có thể tự chuẩn bị đồ ăn, tự mang đồ đi giặt, tự xếp phòng. Ban đầu mình xem video trên mạng cứ phục lăn vì tụi nhỏ làm được nhiều việc giỏi quá, nhưng hoá ra đây là cuộc sống hàng ngày. Chẳng ai làm hộ, nên trẻ phải tự làm thôi. Tiện nghi quá, được phục vụ nhiều quá trẻ sẽ mất đi bản năng quan sát và xử lý vấn đề hàng ngày. 

2. Kỹ năng đôi bàn tay. Có những kỹ năng nhỏ nhưng quan trọng: nấu ăn, thay bóng đèn, sửa đồ lặt vặt ở nhà. Ở VN mình phải gọi thợ, trả 300k để họ đến tận nơi thay cái công tắc. Mà thực ra chịu khó đọc hướng dẫn, xem youtube, cầm cái tô vít thì cũng thay được thôi. Nhưng dịch vụ sẵn nó làm hư người mình rồi. Thế là tặc lưỡi, gọi thợ đến cho nhanh. Thực ra làm việc bằng đôi tay nhiều sẽ rèn luyện bộ não đấy. Việc cầm cái tô vít sửa ngăn kéo, hay thắt dây giày, xếp đồ đạc…không chỉ là lao động, mà là cách trẻ học về sự khéo léo và tính kiên nhẫn. Lao động chân tay không phải là hình phạt, ở Châu Âu người ta không doạ và phạt lao động các bác ạ. 

3. Di chuyển độc lập. Ở Châu Âu trẻ con được học sớm về đọc bản đồ, đi phương tiện công cộng, tự định vị bản thân. Khi tự di chuyển được, sẽ có tự do.

4. Ra quyết định. Đây là kỹ năng khi mình còn nhỏ ít được dạy nhất. Mà thực ra cũng khó dạy đó nha. Trẻ cần tập giải quyết vấn đề nhỏ, chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đặc biệt, ra quyết định khi thiếu dữ liệu là một game rất hay và khó. Cha mẹ đừng nhanh nhanh chóng chóng quyết định hộ để cho nhanh, hoặc vì "sợ con sai", "sợ con khổ". Cứ để con có quyền được "sai" trong phạm vi an toàn chính là cách rèn năng lực chịu trách nhiệm.

5. Sức đề kháng tâm lý: Đây là thứ hay nhất mà mình rèn cho các bạn trẻ con trong Life Mentor. Trẻ em thiếu kỹ năng tự chủ thường nội lực rất yếu. Khi phải đối mặt với khó khăn, các con dễ bị gãy đổ về cảm xúc. Không ai có nghĩa vụ phải chịu trách nhiệm về cảm xúc của mình hết. Đó là nền tảng của sự trưởng thành.

Nên là các bác ạ. Gia đình hiện đại đến đâu thì cũng không được bao bọc quá mức, học tập và điểm số tốt thì cũng phải có kỹ năng sinh tồn. 

Chúng ta thử tham khảo các bạn Châu Âu nhé, ta sẽ thấy họ rèn trẻ con kĩ lưỡng lắm, họ cũng sợ con bị phế võ công sinh tồn chứ bộ. Họ tham gia scouting, thể thao, hoạt động ngoài trời, tham gia hỗ trợ cộng đồng, làm thủ tục hành chính, đưa con ra cuộc sống từ sớm… Họ coi đó là giáo dục con người, không phải chỉ là hoạt động phụ. 

Chúng ta thường nhầm lẫn giữa việc cho con cuộc sống tốt nhất với việc làm hộ con mọi thứ, nhưng thực tế sự vất vả trong kiểm soát mới là món quà để con trở thành chủ nhân thực sự của cuộc đời mình. Trong nhà bạn hiện tại, võ công sinh tồn nào đang bị mất đi, hãy chia sẻ để chúng ta cùng tìm cách bồi đắp lại cho các con nhé.
===

Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)