Từ ngày đưa con sang Bỉ, nhà tôi phải thay đổi hoàn toàn "danh mục đầu tư" giáo dục cho con. Trước đây ở VN, 50% thu nhập gia đình là cho 2 con đi học. Ngoài học trên lớp, đã có lúc nhà tôi còn gửi đi các trung tâm, trải nghiệm, mua app học tập, có 1 thời gian thuê gia sư, gửi đi lớp ngoại khoá….Bạn bè tôi còn còn vất vả hơn, phải tìm thầy giỏi, trung tâm xịn để luyện thi chứng chỉ, ôn thi vào các trường nữa cơ. Thật sự chúng ta đã quá vất vả.
Để tôi kể các bác nghe bí mật, người Châu Âu họ đầu tư giáo dục vào đâu nhé.
Nếu không quen, sẽ thấy họ đầu tư vào những thứ “ngược đời" vô cùng.
Thứ nhất, họ đầu tư vào vốn ngôn ngữ tự nhiên. Đa số trẻ em ở Châu Âu đều nói Tiếng Anh rất tốt từ nhỏ. Nước Bỉ khá đặc biệt, vì là đất nước đa ngôn ngữ, nên trẻ em được đầu tư học 3-4 ngoại ngữ. Các nước Châu Âu được tự do di cư và làm việc, nên họ nắm trong tay rất nhiều ngôn ngữ để dễ hoà nhập. Nếu hỏi một người giỏi ngôn ngữ nào đó, họ chẳng bao giờ cày ngày đêm để luyện thi và lấy chứng chỉ đâu. Họ đầu tư vào trại hè, giao lưu quốc tế, chương trình trao đổi, hoặc du lịch trải nghiệm để trẻ sử dụng ngôn ngữ thực tế.
Thứ hai, họ đầu tư vào vốn văn hóa và Thẩm mỹ" (Cultural & Aesthetic Capital). Khoản chi khổng lồ của cha mẹ Châu Âu nằm ở các loại thẻ hội viên bảo tàng, triển lãm, các khóa học cảm thụ nghệ thuật, âm nhạc và lịch sử. Họ muốn con hiểu biết và thưởng thức cái đẹp. Trí tuệ không chỉ nằm ở logic, nó nằm ở sự tinh tế và hiểu biết có chiều sâu văn hoá. Một đứa trẻ hiểu về lịch sử kiến trúc hay hội họa sẽ có một "phong thái" tự tin và sâu sắc mà không trường lớp nào dạy được.
Thứ ba, họ đầu tư vào Thể chất và thể thao (Physical Excellence). Tôi nghĩ đây là khoản đầu tư lớn nhất. Họ mua nhiều dụng cụ thể thao chuyên nghiệp. Mà mua cho trẻ con càng đắt đỏ, vì kích thước của trẻ thay đổi theo mỗi năm. Xe đạp chuyên nghiệp, bộ đồ trượt tuyết, dụng cụ thể thao rất phong phú nhưng cũng rất đắt đỏ. Với họ, sức bền của đôi chân quyết định độ xa của tầm nhìn. Người Âu chi tiền để con "chiến đấu" với thời tiết, với giới hạn bản thân, từ đó hình thành kỷ luật thép và sự dẻo dai.
Thứ 4, họ đầu tư vào "Kỹ năng sinh tồn và Sự độc lập" (Life Autonomy). Ở đây chẳng ai thuê người giúp việc, cũng ít khi thuê dịch vụ. Tôi biết có nhà chi cả ngàn eur để gửi con đi các trại hè hoặc câu lạc bộ kỹ năng: làm mộc, tự nấu ăn, dựng lều, sơ cứu, quản lý tài chính cá nhân….Họ sẵn sàng chi tiền để con được "khổ" một cách có kiểm soát. Tiền dùng để mua sự trải nghiệm, không phải mua sự phục vụ. Đứa trẻ biết tự xoay xở trong siêu thị hay tự sửa chiếc xe đạp của mình có giá trị hơn một đứa trẻ chỉ biết giải toán đạo hàm. Mục tiêu cuối cùng của giáo dục là giúp đứa trẻ không cần đến sự hỗ trợ của cha mẹ nữa.
Cuối cùng, họ đầu tư vào “Hồ sơ năng lực” (portfolio). Họ khuyến khích và đầu tư cho các dự án cá nhân của con. Ví dụ: chi tiền để con làm một bộ phim ngắn, xây dựng một vườn rau nhỏ, hay thực hiện một chuyến thám hiểm nghiên cứu. Họ cũng chi rất nhiều vào du lịch. Ngày xưa tôi cũng cứ nghĩ họ thích đi du lịch rồi tha lôi trẻ con theo. Sau này hỏi han nhiều, tôi mới hiểu việc trẻ con đi trải nghiệm thế giới giống như một chương trình huấn luyện bắt buộc. Không phải vì có nhiều tiền, hay vì thích mà đi. Hồ sơ năng lực thực sự là những gì con "tạo ra", không phải những gì con "thu nạp". Bây giờ các nhà tuyển sinh hay tuyển dụng hàng đầu cũng hỏi: sản phẩm thực tế đâu, chứ ít ai nhìn vào bảng điểm.
Nếu các bác cũng muốn tối ưu danh mục đầu tư giáo dục sao cho hiệu quả, hãy cùng ngồi lại với tôi trong các buổi Workshop 7h tối thứ sáu hàng tuần nhé. Chúng ta sẽ cùng "phiên dịch" những nguồn lực đó thành một kế hoạch bền vững để trẻ con Alpha không chỉ giỏi chữ mà còn biết sống một cuộc đời độc lập giữa thế giới đầy biến động này.
====
Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình
(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)