Ngồi một chỗ trong 10 năm không gọi là ổn định

Ngồi một chỗ trong 10 năm không gọi là ổn định, mà là một sự rủi ro thầm lặng mà ít cha mẹ nhận ra.

Khi tư vấn giáo dục, mình thấy nhiều cha mẹ vẫn loay hoay hỏi khắp nơi, để giúp con chọn 1 nghề cụ thể nào đó. Mà toàn bỏ đáy bắt đỉnh, dự đoán sai trật lất. Họ quên mất rằng kỷ nguyên 40 năm một nghề đã thực sự sụp đổ rồi.

Theo dự đoán, thế hệ con cái chúng ta sẽ thay đổi trung bình 5-7 nghề khác nhau trong đời. Nên nếu chỉ bám lấy một chiếc ghế duy nhất thì đó chính là rủi ro lớn nhất khi bão AI hay biến động ập đến. Bây giờ chúng ta đã nhìn thấy làn sóng, ngồi yên một chỗ 10 năm chưa chắc là ổn định, đôi khi đó lại là rủi ro.

Ổn định bây giờ được hiểu là khi cánh cửa này đóng lại, con vẫn đủ năng lực mở cánh cửa khác. Và đó là lý do mình rất quan tâm đến một khái niệm gọi là Portfolio Career, tức là sự nghiệp không còn là một đường thẳng, mà là một danh mục. Một người có thể vừa làm chuyên môn, vừa dạy học, vừa làm nội dung, vừa đầu tư, hoặc kết hợp nhiều vai trò khác nhau trong cùng một giai đoạn.

Trong một thế giới mà AI và công nghệ có thể thay đổi mọi thứ rất nhanh, người an toàn nhất không phải là người giỏi một việc duy nhất, mà là người biết kết hợp nhiều năng lực để tạo ra giá trị riêng.

Chỗ này mình thấy nhóm các bạn homeschooling thường có lợi thế. Lý do lớn nhất là các con có năng lực tự chọn, tự định hướng từ sớm. Không ngồi đợi sự cho phép hay đợi người dạy, mà các con đã quen với việc thấy vấn đề là tự tìm giải pháp ngay. Đây là kỹ năng rất quý hiếm đấy nhé. Rồi biết tự quản lý thời gian, tự tò mò tìm dự án, tự cập nhật kiến thức nữa. Có những bạn worldschooling học từ thế giới thì còn có cơ hội nhìn thấy cùng 1 vấn đề nhưng ở mỗi nước họ có giải pháp khác nhau. Mang giải pháp nơi thừa đến nơi thiếu, đơn giản đây là sự chênh lệch thông tin. Đây chính là "đặc sản" của những đứa trẻ được học trong môi trường tự lập.

Các nước phương Tây đã đi trước chúng ta ở đoạn này. Sinh viên được quyền đổi ngành, đổi trường là bình thường. Rồi học liên ngành là bình thường, gap year là bình thường. Đi làm vài năm rồi quay lại học, rồi lại đi làm cũng thành bình thường. Chung 1 lớp nhưng có người 20 tuổi, 40 tuổi, 60 tuổi cũng là bình thường. Hệ thống giáo dục của họ thiết kế cởi mở để ai ai cũng có quyền tiếp cận giáo dục, và chuyển đổi nghề nghiệp.

Nên tôi vẫn cổ vũ: các bác hãy tích cực homeschool cho con nhé. Chỉ có lợi mà thôi.

====

Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)