HÌNH TƯỢNG NGƯỜI CHA (Father figure)

Cả chục năm qua, từ khi tôi bắt đầu nuôi trẻ con, và quan tâm đến những nội dung viết về nuôi dạy trẻ, tôi suốt ngày thấy những bài ca cẩm, kêu than về những ông bố.

• Nào là ông bố bận rộn làm ăn, vắng mặt trong suốt tuổi thơ của con.
• Nào là ông bố gia trưởng, khó tính, con không dám mở lời trò chuyện.
• Nào là gia đình đơn thân, ông bố không có vai trò gì trong cuộc sống của con….

Điều này được tiến sĩ tâm lý Gottman mô tả là “không hiện diện về cảm xúc”. Nghĩa là dù tồn tại trong nhà, người cha lại không có mặt về cảm xúc.

Và Gottman cũng gợi ý một khái niệm vô cùng quan trọng: Father figure (hình tượng người cha).

Không nhất thiết phải là cha đẻ, mà có thể là bất cứ người lớn nào (nam giới) quan tâm, hướng dẫn, hỗ trợ, làm gương cho đứa trẻ.

• Một bác hàng xóm luôn sửa lỗi cho trẻ khi chúng cư xử không đúng mực, đặt ra những giới hạn để trẻ biết điều chỉnh hành vi.
• Bố của bạn đã chào đón trẻ đến nhà, thể hiện tình cảm mà trẻ hiếm khi được trải nghiệm ở nhà. Sự ấm áp đó dạy trẻ vì cách quan tâm, chăm sóc các mối quan hệ.
• Một giáo viên tại trường đã đưa ra những lời khuyên, giúp ảnh hưởng đến con đường sự nghiệp sau này.
• Bác trai và bác gái ngồi xem phim cạnh nhau, hai bàn tay nắm chặt vào nhau. Cử chỉ âu yếm giản dị này giữa hai người lớn có thể khiến trẻ hoàn toàn kinh ngạc. Vì trẻ chưa từng nhìn thấy một hình mẫu nào về tình yêu gia đình. Trẻ hiểu rằng, đây là điều mình sẽ phấn đấu trong các mối quan hệ của mình sau này.

Vì vậy, khi trẻ thiếu vắng mối quan hệ tốt đẹp với cha mình, những hình tượng nam giới khác ở bên ngoài có thể là sự thay thế. Những kết nối chân thực này mang lại khả năng “huấn luyện cảm xúc” (theo Gottman).

Mỗi người lớn đều đóng góp những mảnh ghép khác nhau cho vai trò làm cha: kỷ luật, tình cảm, sự hướng dẫn trí tuệ và vai trò làm gương trong các mối quan hệ lành mạnh.

Đôi khi, chính những người lớn (nam giới) đó không biết rằng mình đã trở thành một mảnh ghép mang tính hình tượng người cha mà đứa trẻ nhìn vào để học tập. “Con nhìn chú B nhé. Chú ấy ngày xưa rất vất vả học tập, nên đã thành công như ngày hôm nay đấy”.

Bây giờ, chúng tôi đã trở thành cha mẹ được 10 năm rồi. Và tôi cũng biết rõ kiểu cha mẹ nào mà mình nên trở thành: hiện diện, gắn kết, sẵn sàng chia sẻ cảm xúc, đồng hành cùng con…

Và nếu có đứa trẻ nào không may mắn lắm, không có sự hiện diện của người cha bên cạnh, đó cũng không phải là điều gì quá tệ hại. Các nhà khoa học đã chỉ ra phương pháp thay thế Father figure, giúp đứa trẻ vẫn trưởng thành đầy đủ và được giáo dưỡng tốt.

====

Lifementor.vn - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)