Có bao giờ bác thắc mắc vì sao hồi bé con dám thử mọi thứ, nhưng càng lớn càng ngại bắt đầu không?
Bởi vì càng lớn lên, nhiều đứa trẻ càng mất đi quyền được sai.
Ví dụ khi con 3 tuổi, con leo cầu trượt cao, ngã rồi leo tiếp. Con tô màu lem hết ra ngoài vẫn hí hửng khoe với mẹ. Con hát sai lời nhưng vẫn hát rất to. Nhưng đến tuổi teen, nhiều bạn không dám giơ tay phát biểu. Không dám tham gia cuộc thi. Không dám thử môn học mới. Là cha mẹ, chúng ta thường nghĩ con thiếu tự tin. Nhưng sau nhiều năm theo dõi những đứa trẻ worldschool và môi trường quốc tế, tôi nhận ra vấn đề sâu hơn rất nhiều.
Để tôi tiết lộ cho các bác một bí mật: trẻ không sợ thất bại khi sinh ra, mà học được nỗi sợ thất bại từ quá trình lớn lên.
Phụ huynh nào cũng muốn bảo vệ con, nên khi con làm sai, chúng ta sửa ngay. Khi con đạt điểm thấp, chúng ta lo. Khi con thử cái mới, chúng ta hỏi: "Con chắc chưa?”, “Cẩn thận đấy nhé.”, "Nhỡ thất bại thì sao?”, "Liệu có ảnh hưởng kết quả học không?"
Tất cả đều xuất phát từ tình yêu, nhưng vô tình lại gửi đến con một thông điệp khác. Trẻ chắc chắn cảm nhận được nỗi sợ đó. Nhiều đứa trẻ không sợ thất bại, mà sợ làm bố mẹ thất vọng.
Trong khoa học não bộ gọi là Fixed Mindset. Trẻ bắt đầu tin rằng mình phải giỏi mới đáng được công nhận, mình phải đúng mới được yêu thương. Thế là não bộ chọn cách an toàn nhất: không thử, không bắt đầu, không mạo hiểm. Khi kết quả định nghĩa trẻ là ai, trẻ thà chọn đứng yên thay vì thử thách.
Chúng ta thấy những đứa trẻ tự tin, thích quá, nghĩ là mấy đứa trẻ này không biết sợ. Thực ra không phải. Đứa trẻ tự tin là đứa trẻ dám làm dù vẫn sợ. Đó là sự khác biệt rất lớn.
Khi con tin rằng mình có thể học được điều mới, dù sai vẫn luôn có cha mẹ ủng hộ, không bị phán xét, không bị coi là vừa tiêu tốn nguồn lực của cha mẹ, thì trẻ sẽ tự tin thử.
Tiêu tốn nguồn lực là một khái niệm quan trọng mà cha mẹ cần nhớ. Khi trẻ sợ rằng mình thử sẽ tốn tiền của mẹ, mất thời gian của bố, làm phiền thầy cô, gây khó chịu cho người khác…thì trẻ sẽ chọn dừng lại. Vì thế, điều quan trọng cả cả cộng đồng xung quanh phải thể hiện cho trẻ thấy là: ở đây chúng tôi welcome trẻ con thử và sai thoải mái, mời các bạn trẻ con cứ việc thử. Đây là điều quý giá nhất của môi trường giáo dục Bỉ mà tôi đã nhận ra sau nửa năm gửi hai du học sinh mini ở đây.
Điều gì sẽ giúp đứa trẻ đứng vững trong cuộc đời sau này? Có phải là chia động từ đúng? Có phải là giải toán nhanh? Theo tôi, đó là khả năng liên tục dám bước vào những điều mình chưa biết.
Gần đây khi đồng hành thiết kế lộ trình dài hạn cho các gia đình, tôi nhận ra phần khó nhất không phải chọn trường nào hay học chương trình gì. Phần khó nhất là làm sao giữ được sự tò mò và tinh thần dám thử của con qua từng năm tháng.
=====
Life Mentor
Giáo dục từ gia đình
Lộ trình: Tự học • Tự chủ • Tự định hướng
Worldschool • Hướng nghiệp • Du học Châu Âu