7 bài học mà nền văn minh cổ đại dạy chúng ta về nuôi dạy những đứa trẻ hạnh phúc và hữu ích

Cuốn sách "Hunt, Gather, Parent" của Michaeleen Doucleff là hành trình tác giả đi qua các cộng đồng bản địa trên thế giới. Doucleff chỉ ra việc nuôi dạy trẻ theo kiểu "phương Tây" đang thực sự tạo ra nhiều vấn đề ở trẻ em. 

Sau đây là những bài học rút ra từ cuốn sách:

1. 𝓣𝓻ẻ 𝓮𝓶 𝓼𝓲𝓷𝓱 𝓻𝓪 𝓵à để đó𝓷𝓰 𝓰ó𝓹, 𝓬𝓱ứ 𝓴𝓱ô𝓷𝓰 𝓹𝓱ả𝓲 để đượ𝓬 𝓹𝓱ụ𝓬 𝓿ụ

Trẻ em trong nền văn hóa bản địa (ý là các nền văn hoá cổ xưa đó) không chỉ giúp việc gia đình, mà trẻ còn nằng nặc đòi điều đó.

Nhiều gia đình nuôi trẻ mà không có một trách nhiệm nào với gia đình? Thực ra trẻ rất khát khao muốn trở thành người hữu ích và được ghi nhận. Chúng ta cần ngừng đối xử với con gái như một vị khách trong nhà.

Hãy mời con tham gia vào công việc thực sự, ý nghĩa như nấu bữa tối, giặt giũ gấp quần áo, chăm sóc vườn.

2. 𝓖𝓲ả𝓲 𝓽𝓻í í𝓽 𝓽𝓻ẻ 𝓶ớ𝓲 𝓷𝓱𝓲ề𝓾 𝓼á𝓷𝓰 𝓽ạ𝓸

Nhiều cha mẹ cảm thấy mình có trách nhiệm phải tạo ra các hoạt động và giải quyết nỗi buồn chán của con.

Nhưng trẻ em trong nền văn hóa truyền thống sẽ gây ngạc nhiên cho chúng ta: trẻ không được giải trí liên tục trở nên sáng tạo hơn, tự dựa vào bản thân và thực sự tham gia với môi trường của mình.

Trẻ cần học cách xoay xở với sự buồn chán của mình, rồi tự tìm ra niềm vui đơn giản như xem kiến hay sắp xếp đá.

Khi đó, trẻ sẽ tự tìm ra mình yêu thích và đam mê gì.

3. 𝓗ọ𝓬 𝓽ậ𝓹 𝔁ả𝔂 𝓻𝓪 𝓽𝓱ô𝓷𝓰 𝓺𝓾𝓪 𝓺𝓾𝓪𝓷 𝓼á𝓽, 𝓴𝓱ô𝓷𝓰 𝓹𝓱ả𝓲 𝓱ướ𝓷𝓰 𝓭ẫ𝓷

Làm cha mẹ không phải là trở thành một giáo viên. Cha mẹ không biết hết mọi thứ về toán, lý, hoá, thiên văn, địa lý.... để có thể làm giáo viên cho con.

Tác giả cho thấy cách trẻ em trong nền văn hóa truyền thống học các kỹ năng phức tạp chỉ bằng cách nhìn người lớn làm và làm theo.

Cha mẹ hãy đưa con tham gia vào các hoạt động thực tế, mà không biến chúng thành bài học. Những việc như: nấu ăn, làm vườn, xử lý công việc gia đình... đều có thể học thông qua quan sát. Chứ không cần bất cứ một "khoá" nào cả.

Cách tiếp cận này sẽ làm giảm gánh nặng giảng dạy của cha mẹ. Đồng thời mang đến cho con những trải nghiệm học tập chân thực từ đời sống thực chứ không phải là các hoạt động giáo dục nhân tạo.

4. 𝓓ạ𝔂 𝓬𝓸𝓷 𝓱ợ𝓹 𝓽á𝓬 𝓬𝓱ứ 𝓴𝓱ô𝓷𝓰 𝓹𝓱ả𝓲 𝓽𝓻𝓮𝓸 𝓽𝓱ưở𝓷𝓰

Treo thưởng, hối lộ, trừng phạt vì con không nghe lời có lẽ là "phát kiến" của xã hội hiện đại

Trong các cộng đồng Maya, Doucleff quan sát, những đứa trẻ tự nhiên muốn giúp đỡ và hợp tác vì trẻ thấy những đóng góp của mình có giá trị cho cuộc sống gia đình.

Nếu bạn để ý, các biểu đồ, stickers, phần thưởng, lời hứa lợi lộc... sẽ làm giảm động lực nội tâm của trẻ.

5. 𝓒ả𝓶 𝔁ú𝓬 đượ𝓬 𝔁â𝔂 𝓭ự𝓷𝓰 𝓭ự𝓪 𝓽𝓻ê𝓷 𝓴ế𝓽 𝓷ố𝓲 𝓬𝓱ứ 𝓴𝓱ô𝓷𝓰 𝓹𝓱ả𝓲 𝓬á𝓬𝓱 𝓵𝔂

Hãy xem cách văn hóa truyền thống xử lý những cảm xúc lớn lao của trẻ em.

Họ không bỏ kệ trẻ em, hoặc gạt đi cảm xúc của trẻ, mà bình tĩnh hiện diện trong những cơn bão cảm xúc.

Khi con bùng nổ cảm xúc, bạn đừng trừng phạt, hoặc time-out trẻ. Hãy ngồi yên gần đó, chỉ cần hiện diện ổn định bên con. Không cần cố gắng sửa chữa hay thay đổi trải nghiệm. Từ đó trẻ học được cách vượt qua những cảm xúc khó khăn thay vì đè nén, xây dựng sự kiên cường, cảm xúc chân thật chứ không phải tuân thủ dựa trên nỗi sợ bị trừng phạt.

6. 𝓒à𝓷𝓰 𝓰ắ𝓷 𝓫ó, 𝓬à𝓷𝓰 độ𝓬 𝓵ậ𝓹

Có phải chúng ta đều cố gắng để con mình tự lập? Nhưng lại bằng cách đẩy con ra xa, yêu cầu con tự giải quyết vấn đề đi. (Kiểu con tự đi, mẹ không biết).

Doucleff đã tiết lộ sự độc lập thực sự phát triển dựa trên sự gắn bó an toàn.

Trong nền văn hóa truyền thống, trẻ em lớn lên được gắn bó trong các mối quan hệ gia đình, cộng đồng. Trẻ được thực hiện trách nhiệm ngày càng lớn dần, nhưng với sự giám sát, hỗ trợ, và tin tưởng.

Ngạc nhiên thay, người cổ đại sẽ rất kiên nhẫn hướng dẫn đứa trẻ rèn 1 cái rìu qua hàng ngàn nhát búa. Chứ không mắng "dốt thế, làm mãi không được".

7. 𝓒à𝓷𝓰 đơ𝓷 𝓰𝓲ả𝓷 𝓬à𝓷𝓰 𝓴𝓲ê𝓷 𝓬ườ𝓷𝓰

Trẻ em ngày xưa không có những căn phòng đầy đồ chơi, lịch trình kín mít, hay giải trí liên tục, nhưng trẻ lại vô cùng sáng tạo trong giải quyết vấn đề, và quản lý cảm xúc.

Bạn hãy thử dọn bớt đồ chơi, mỗi lần chơi chỉ lấy ra 1 món rồi cất đi. Hãy lựa chọn vật liệu đồ chơi gần với thiên nhiên.

Hãy để kệ con tự khám phá tự chơi, mà không cần người lớn thiết kế. Người lớn cứ tưởng trẻ không biết gì và phải tổ chức thì trẻ mới chơi được.

====

Nếu bạn cảm thấy mắc kẹt trong hành trình làm cha mẹ hiện đại, hãy đọc cuốn sách này. Nó cho bạn nhiều con đường "nhàn thân" hơn, giúp bạn tin tưởng vào khả năng tự nhiên của trẻ để phát triển, đóng góp và có niềm vui.

=====

Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)