5 thói quen về tài chính cần dạy con ngay từ bé

Tôi đã đọc được một câu chuyện rằng:

“khoảng thế kỷ 16, những người dân thông thường không thể đọc được tiếng Latin nên muốn tiếp cận kinh thánh, họ phải thông qua người khác đọc và diễn giải hộ.”

Tương tự như hiện nay, chúng ta, và rất nhiều thanh thiếu niên trẻ, không có khả năng hiểu ngôn ngữ tài chính, không đọc được nền kinh tế vận hành thế nào, nên việc quản lý và đầu tư tiền bạc phải thông qua người khác (các chuyên gia).

=====

Việc dạy kiến thức tài chính cho các con từ khi còn nhỏ lại chính là kỹ năng sinh tồn. Chứ không phải nhóm lửa trong rừng, kết bè, lội suối mới là kỹ năng sinh tồn nữa.

Từ khoảng 15 tuổi, trẻ em đã bắt đầu cần đưa ra những quyết định tài chính lớn, như:

- vay vốn sinh viên,

- làm thêm hè

- mua chiếc xe đầu tiên

- Trả lương theo giờ, hay theo kết quả

- Đóng thuế

- Lựa chọn công việc đem lại thu nhập tốt….

Nhà tôi đã bắt đầu tìm hiểu cách dạy tài chính cho các con được mấy năm nay. Giờ đã đến lúc các con tò mò, đặt ra những câu hỏi đầu tiên để có cơ hội dạy con.

Đây là 5 cách tôi học được từ các tài liệu của chuyên gia, để dạy trẻ con những hiểu biết về tiền bạc:

1. Cho con tiền tiêu vặt (hoặc dạy cách kiếm tiền) (earning)

Có tiền trong tay, thì mới thực hành sử dụng đồng tiền được.

Một số gia đình sẽ cho con tiền tiêu vặt cố định. Một số sẽ hướng dẫn con cách kiếm ra tiền. Dù lựa chọn cách nào, thì cũng phải đều đặn, cho tiền tiêu vặt đều đặn, hoặc giao cho công việc đều đặn. Chứ cả tháng mới được 10k sẽ không dạy được cho con một bài học nào hết về việc sử dụng đồng tiền.

2. Giúp con hiểu về tín dụng và nợ nần từ sớm (debt)

Đứa trẻ 9 tuổi nhà tôi sau khi học, đã tuyên bố “mẹ ơi, con không muốn nợ tiền đâu”.

Mà bạn này đã có đồng tiền nào đâu mà nói chuyện nợ nần. Bạn ý mới chỉ xem vài video lý thuyết, và đã hiểu rằng nợ nần là một gánh nặng.

Sau đó, chúng ta cần nói với con về cách thức hoạt động của thẻ tín dụng. Cách các khoản nợ được xoay chuyển trong nền kinh tế, thông qua hệ thống ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính.

Từ đó nói chuyện lãi suất, mua trước trả sau, bẫy tài chính, khoản vay…

Chỗ này bác nào có kiến thức về tài chính, ngân hàng thì quá tốt. Nhưng cũng không cần kiến thức cao siêu. Đây là những kiến thức phổ thông, giống như học văn, học toán ấy mà.

3. Thường xuyên thảo luận cả gia đình về tiền bạc

Tôi rất biết ơn bà Minh U80 ngày xưa đã cho chúng tôi được thảo luận chuyện tiền bạc gia đình từ khi còn nhỏ. Chúng tôi được đếm tiền, tự quản lý chi tiêu, được nghe ngóng và hiểu tiền của bố mẹ từ đâu ra, và chi tiêu vào đâu. Quan trọng nhất là mẹ tôi rất hay giải thích các quyết định liên quan đến tiền bạc cho chúng tôi nghe. Tôi hiểu là Mẹ tôi tư duy thế nào khi quyết định mua thứ A, và không đầu tư khoản B là vì sao.

Việc học được tư duy, thái độ với đồng tiền của gia đình là quan trọng nhất với trẻ con.

Tôi dự định, khi con 10 tuổi là bắt đầu cho con quản lý các hóa đơn. Hướng dẫn con cộng, trừ, nhân, chia, và tính toán các hóa đơn ra vào trong tháng.

Các khoản đầu tư, và chi tiêu lớn của gia đình thì mời con vào nghe ngóng và thảo luận.

4. Dạy con về đầu tư (invest)

Nhà tôi có một quỹ nhỏ đầu tư cho con đều đặn hàng tháng. Tôi dự định khi con khoảng 12 tuổi, sẽ chỉ cho con cách quỹ đầu tư này hoạt động như thế nào, giải thích về lãi kép, và hướng dẫn con tiếp tục bỏ tiền vào quỹ này để sinh lời. Quỹ này dành cho việc học đại học trong tương lai của con. 

Nhà bác nào mua bảo hiểm nhân thọ cho con, cũng có thể áp dụng cách này.

5.  Hướng dẫn con Lập ngân sách (budgeting)

Lập ngân sách bắt đầu từ việc:

- Phân biệt cần và muốn,

- Lập kế hoạch chi tiêu

- Quản lý chi tiêu trong giới hạn

- So sánh, lựa chọn, chi tiêu khôn ngoan

- Tính toán cho những nhu cầu trong tương lai

Ngày xưa tôi cũng tưởng kiến thức về tài chính là cao siêu. Phải học chuyên ngành thì mới dạy cho con được.

Nhưng thực ra, tiền bạc chính là cuộc sống hằng ngày. Đây là những kỹ năng cơ bản để tồn tại, và sống vui vẻ hạnh phúc. Nên tôi cũng nghiêm túc học về tài chính. Để quản lý tài chính gia đình, và để dạy lại con.

Nhà trường không dạy, cuộc đời không dạy, thì chúng ta hãy dạy con ngay từ gia đình.

Khi hiểu rõ các nguyên lý rồi, thì cứ túc tắc, đồng hành với con đến khi 18 tuổi thôi.

Nguồn tham khảo: Tạp chí Parents

======

Lifementor.vn - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)