4 GIAO TIẾP ĐỘC HẠI MÀ CHA MẸ KHÔNG NHẬN RA

Khi con còn nhỏ, con không có cơ hội so sánh xem cách mình đang bị đối xử có gì đó sai sai. Trẻ không trải nghiệm cuộc sống của đứa trẻ khác để thấy rằng cách cha mẹ nói chuyện với mình đang ảnh hưởng độc hại đến mình.

Vì thế, trẻ thường nghĩ rằng những lời nói khắc nghiệt của cha mẹ là bình thường, việc cha mẹ đối xử tệ với mình là đúng đắn.

Các chuyên gia tổng kết, đây là 10 lời nói độc hại đôi khi cha mẹ không nhận ra, nhưng lại có ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý phát triển của con:

1. Tấn công Cá nhân và Gây Xấu hổ về Hình ảnh (Personal Attacks)

- Những câu kiểu như: “con trông xộc xệch quá” thường là để con thay bộ đồ mới, hoặc chỉnh lại cách ăn mặc. Nhưng khi một đứa trẻ bị cha mẹ làm xấu hổ về ngoại hình, sự bất an tăng vọt.

- “Con sao chẳng giống ai thế nhỉ” hoặc “con lập dị quá”: Lời nói này truyền tải thông điệp rằng con không phù hợp với thế giới, và con không được chấp nhận. Con sẽ hiểu là: có điều gì đó sai lầm về con người của con.

- “con vẫn còn non nớt lắm”: Câu nói này ngụ ý rằng con sai hoặc "lệch lạc", chưa phát triển đầy đủ và kém cỏi. Con dễ trở nên xấu hổ vì những sở thích, điều không thích hoặc những hành động bình thường của con.

2. Lời nói Lãnh đạm và Bỏ rơi (Words of Neglect)

- “Mẹ sẽ gửi con đến chùa/ đến trường/ đi làm/ về quê với ông bà...” (nói chung là đến nơi nào đó con không thích). Điều này truyền đạt rằng cha mẹ không yêu con đủ để muốn con ở bên cạnh và không muốn hướng dẫn hoặc nuôi dạy con, mà gửi con đi nơi khác như một cách trừng phạt.

- “Khi con 18 tuổi, thì mẹ sẽ tống con ra khỏi nhà” (đặc biệt là nói với giọng khó chịu). Câu nói này làm nảy sinh cảm giác tội lỗi, khiến đứa trẻ sắp trưởng thành cảm thấy mình là gánh nặng và mọi thứ có thể sẽ tốt hơn cho gia đình nếu chúng rời đi.

3. Thao túng và Kiểm soát (Manipulation and Control)

- “Đây là lỗi của con. Con phải nhìn nhận lỗi của mình chứ”. Khi nói bằng thái độ và giọng quy tội, không cho con có cơ hội giải thích, sẽ khiến đứa trẻ cảm thấy mình là gánh nặng hoặc thậm chí là lời nguyền. Điều này có thể khiến con cố gắng hết sức để tránh trở thành cái gọi là "vấn đề", thậm chí là tự nô lệ hóa bản thân để duy trì sự chấp nhận.

- “Cứ làm theo đi, hỏi làm gì” hoặc “Con phải làm như mẹ bảo, nếu không thì…”. Đây là một lời đe dọa trắng trợn, bác bỏ nhu cầu và mong muốn độc lập của đứa trẻ, khiến trẻ cảm thấy không xứng đáng với bất cứ điều gì ngoài việc tuân theo ý muốn của cha mẹ.

4. Phê phán Quá mức (Overly Critical Statements)

- “Con làm cái này chán quá” hoặc “Con chơi thể thao tệ quá” hoặc “sao có thế này mà không làm được”. Điều này khiến đứa trẻ tự ti về kỹ năng của mình, rồi trở nên lo lắng, làm giảm hiệu suất hơn nữa, và cuối cùng không còn niềm vui cố gắng nữa, mà trở nên căng thẳng và sợ hãi.

- “Học hành thế này à?” hoặc “con học không tốt môn này đâu”. Những lời nhận xét này giống như là sự xác nhận cho những suy nghĩ tiêu cực về bản thân trẻ. Trẻ con có xu hướng tin tưởng cha mẹ hơn bất kỳ ai khác. Sự xác nhận này góp phần gây ra lòng tự trọng thấp và cảm giác không xứng đáng.

Cha mẹ nào cũng muốn tốt cho con thôi. Nhưng đôi khi chúng ta không kiểm soát được những lời nói này sẽ gây tác động thế nào đến con. Vậy chúng ta cùng học, để nhận thức được những gì được coi là độc hại nhé.

====

Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)