Mẹ ơi con cần sự chú ý
29.04.2026
Làm cha mẹ chủ yếu là làm gương
14.04.2026
Người Châu Âu đầu tư giáo dục vào đâu?
14.04.2026
1 bước duy nhất giúp ngừng so sánh, tin tưởng vào con
- Người viết: Life Mentor lúc
- Kỹ năng làm cha mẹ
Bạn Vi nhà tôi bảo “Mẹ ơi, khi mẹ khen An An là con cảm thấy mẹ đang so sánh, và con tự nhiên thấy mình kém cỏi.”
Mà tôi đã rất để ý lời ăn tiếng nói của mình rồi đấy. Tôi hiểu là con cần thêm sự chú ý, cần ghi nhận, lời khen, và tôi đáp ứng.
May mà bạn Vi 8 tuổi đã luyện được cách nói ra cảm xúc của mình, để tôi còn biết điều chỉnh hành vi làm mẹ. Vậy còn bao nhiêu đứa trẻ khác, chỉ âm thầm chịu đựng sự so sánh, không nói ra, không phản đối, khóc tủi thân, hoặc phản ứng thì bị đe nẹt là “nhìn đấy mà học hỏi lại còn cãi”, thật sự thương vô cùng ý.
Vấn đề "con nhà người ta" là một khối u tâm lý cực kỳ phổ biến trong các gia đình, nhưng ít ai nhìn nhận nó dưới góc độ khoa học giáo dục.
Ta dùng thước đo của nhà hàng xóm để đo đạc sự trưởng thành trong nhà của mình. Nhiều bác hay bảo "Khen con nhà người ta là để con mình lấy đó mà phấn đấu", nhưng thực tế nó lại đang phản tác dụng kinh khủng. Những câu so sánh trực diện gây ám ảnh nhất là: Nhìn con nhà người ta kìa, Sao bạn A làm được, Hồi bằng tuổi con, bố/mẹ đã làm được thế này thế kia rồi, Con xem chị con kìa, chẳng bao giờ để bố mẹ phải nhắc.
Giờ cha mẹ cũng hiện đại rồi, không mấy ai nói những lời ác ý như vậy nữa.
Nhưng mà, lại có lúc họ gây áp lực ngầm thế này:
- Bố mẹ nghe nói lớp con có bạn vừa được học bổng, con biết bạn đó không?
- Nhà bác Hoa sướng thật, có đứa con mát lòng mát dạ.
- Sao con không tham gia cùng mấy bạn trong nhóm, tụi nó năng nổ thế mà.
Rồi nữa, khen người khác quá đà mà con mình không có ưu điểm đó cũng làm trẻ tổn thương:
- Thằng bé nhà cô Lan giỏi thật đấy, đúng là con nhà nòi
- Đấy, học thế mới gọi là học chứ!
Tôi biết có 1 bẫy tư duy của cha mẹ: Ta thường tin rằng So sánh sẽ tạo Động lực. Nhưng trong tâm lý học trẻ em, So sánh = Sự phủ nhận. Khi bị so sánh, trẻ không muốn cố gắng để bằng bạn, mà muốn rút lui để bảo vệ lòng tự trọng đang bị tổn thương.
Kể cả những đứa trẻ bị so sánh quá nhiều có thể nỗ lực thành công trên bảng điểm đấy, nhưng lại thất bại trong việc tìm ra chính mình. So sánh không tạo ra nỗ lực, nó chỉ tạo ra sự oán hận và lòng tự trọng thấp thôi.
Đến đoạn này thì tôi biết là đã làm khó các cha mẹ rồi. Nói gì cũng làm con tổn thương, thế thì con vàng con ngọc à, bố mẹ phải uốn 7 tấc lưỡi mới được nói với con à. Đội con lên đầu à.
Thực ra thì yêu thương, tôn trọng con cũng không khổ đến thế. Chỉ cần thành thật nhìn vào ưu điểm của con, động viên hỗ trợ con. Không được sốt ruột khi thấy con nhà người ta học trường chuyên, giải nọ giải kia, rồi quay về "nhắc nhở" con mình.
Con chúng ta có rất nhiều ưu điểm. Cha mẹ cần nhìn thấy và và tập trung đầu tư đúng vào những Giá trị độc bản (Unique Value Proposition) đó. Một đứa trẻ biết mình là ai sẽ đi xa hơn một đứa trẻ chỉ biết chạy theo cái bóng của người khác.
Khi ngừng so sánh, bản thân chúng ta đỡ sốt ruột lo lắng, con sẽ vẫn học hỏi, nỗ lực, nhưng nhìn vào sự tiến bộ của bản thân mỗi ngày chứ không phải nhìn vào đứa bên cạnh để tị nạnh, thù ghét. So sánh là kẻ trộm lấy đi niềm vui và sự sáng tạo của con trẻ. Cha mẹ thực ra không thiếu tình yêu, họ chỉ thiếu sự công bằng với tố chất riêng của con thôi.
Vì thế khi Homeschool, chúng ta đã tập trung vào cá nhân hóa (Personalization) cho con, vậy thì thiết kế lộ trình học tập, phải dựa trên thế mạnh của con chứ. Sao phải gồng mình làm bản sao của ai khác?
Nếu bác muốn tìm ra "điểm mạnh tiềm ẩn" của con để xây dựng lộ trình du học thực chất, hãy ghé workshop "Homeschool dễ hiểu dễ làm" tối thứ 6 hàng tuần nhé.
================
Mà tôi đã rất để ý lời ăn tiếng nói của mình rồi đấy. Tôi hiểu là con cần thêm sự chú ý, cần ghi nhận, lời khen, và tôi đáp ứng.
May mà bạn Vi 8 tuổi đã luyện được cách nói ra cảm xúc của mình, để tôi còn biết điều chỉnh hành vi làm mẹ. Vậy còn bao nhiêu đứa trẻ khác, chỉ âm thầm chịu đựng sự so sánh, không nói ra, không phản đối, khóc tủi thân, hoặc phản ứng thì bị đe nẹt là “nhìn đấy mà học hỏi lại còn cãi”, thật sự thương vô cùng ý.
Vấn đề "con nhà người ta" là một khối u tâm lý cực kỳ phổ biến trong các gia đình, nhưng ít ai nhìn nhận nó dưới góc độ khoa học giáo dục.
Ta dùng thước đo của nhà hàng xóm để đo đạc sự trưởng thành trong nhà của mình. Nhiều bác hay bảo "Khen con nhà người ta là để con mình lấy đó mà phấn đấu", nhưng thực tế nó lại đang phản tác dụng kinh khủng. Những câu so sánh trực diện gây ám ảnh nhất là: Nhìn con nhà người ta kìa, Sao bạn A làm được, Hồi bằng tuổi con, bố/mẹ đã làm được thế này thế kia rồi, Con xem chị con kìa, chẳng bao giờ để bố mẹ phải nhắc.
Giờ cha mẹ cũng hiện đại rồi, không mấy ai nói những lời ác ý như vậy nữa.
Nhưng mà, lại có lúc họ gây áp lực ngầm thế này:
- Bố mẹ nghe nói lớp con có bạn vừa được học bổng, con biết bạn đó không?
- Nhà bác Hoa sướng thật, có đứa con mát lòng mát dạ.
- Sao con không tham gia cùng mấy bạn trong nhóm, tụi nó năng nổ thế mà.
Rồi nữa, khen người khác quá đà mà con mình không có ưu điểm đó cũng làm trẻ tổn thương:
- Thằng bé nhà cô Lan giỏi thật đấy, đúng là con nhà nòi
- Đấy, học thế mới gọi là học chứ!
Tôi biết có 1 bẫy tư duy của cha mẹ: Ta thường tin rằng So sánh sẽ tạo Động lực. Nhưng trong tâm lý học trẻ em, So sánh = Sự phủ nhận. Khi bị so sánh, trẻ không muốn cố gắng để bằng bạn, mà muốn rút lui để bảo vệ lòng tự trọng đang bị tổn thương.
Kể cả những đứa trẻ bị so sánh quá nhiều có thể nỗ lực thành công trên bảng điểm đấy, nhưng lại thất bại trong việc tìm ra chính mình. So sánh không tạo ra nỗ lực, nó chỉ tạo ra sự oán hận và lòng tự trọng thấp thôi.
Đến đoạn này thì tôi biết là đã làm khó các cha mẹ rồi. Nói gì cũng làm con tổn thương, thế thì con vàng con ngọc à, bố mẹ phải uốn 7 tấc lưỡi mới được nói với con à. Đội con lên đầu à.
Thực ra thì yêu thương, tôn trọng con cũng không khổ đến thế. Chỉ cần thành thật nhìn vào ưu điểm của con, động viên hỗ trợ con. Không được sốt ruột khi thấy con nhà người ta học trường chuyên, giải nọ giải kia, rồi quay về "nhắc nhở" con mình.
Con chúng ta có rất nhiều ưu điểm. Cha mẹ cần nhìn thấy và và tập trung đầu tư đúng vào những Giá trị độc bản (Unique Value Proposition) đó. Một đứa trẻ biết mình là ai sẽ đi xa hơn một đứa trẻ chỉ biết chạy theo cái bóng của người khác.
Khi ngừng so sánh, bản thân chúng ta đỡ sốt ruột lo lắng, con sẽ vẫn học hỏi, nỗ lực, nhưng nhìn vào sự tiến bộ của bản thân mỗi ngày chứ không phải nhìn vào đứa bên cạnh để tị nạnh, thù ghét. So sánh là kẻ trộm lấy đi niềm vui và sự sáng tạo của con trẻ. Cha mẹ thực ra không thiếu tình yêu, họ chỉ thiếu sự công bằng với tố chất riêng của con thôi.
Vì thế khi Homeschool, chúng ta đã tập trung vào cá nhân hóa (Personalization) cho con, vậy thì thiết kế lộ trình học tập, phải dựa trên thế mạnh của con chứ. Sao phải gồng mình làm bản sao của ai khác?
Nếu bác muốn tìm ra "điểm mạnh tiềm ẩn" của con để xây dựng lộ trình du học thực chất, hãy ghé workshop "Homeschool dễ hiểu dễ làm" tối thứ 6 hàng tuần nhé.
================
Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình
(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)