Cái bẫy "Kỹ năng mềm" và sự lãng phí thầm lặng

Bác có bao giờ thắc mắc tại sao con học đủ thứ lớp kỹ năng nhưng khi gặp một tình huống thực tế, con vẫn đứng hình chờ người lớn chỉ tay bảo làm không?

Để tôi tiết lộ cho các bác một bí mật: Cho con đi học MC, đàn, hát hay thuyết trình... thực chất có thể chỉ là một cách để cha mẹ “an tâm giả tạo' rằng con mình đang năng động.

Để tôi kể cho các bác cách tụi trẻ con ở Bỉ học kỹ năng nó khác thế nào. Thực ra bác nào gửi con ở trường quốc tế ở VN sẽ thấy cách tôi mô tả rất quen thuộc.

Tuần trước, lớp bạn An An đi tập xe đạp. Chả hiểu sao tập xe đạp ngoài đường cũng là 1 giờ học. Họ mời 1 người kiểu như vận động viên, hay là chuyên gia thể thao gì đó, chứ không phải giáo viên trong trường, đến dẫn lũ trẻ ra ngoài. Đầu tiên là dạy tụi nhỏ cách đảm bảo an toàn. Đội mũ, bọc chân tay đầu gối, cách qua đường, quan sát ô tô, nhường đường cho người đi bộ. Ở đây người đi bộ được ưu tiên nhất, rồi đến xe đạp, rồi mới đến ô tô. Sau đó họ lôi tụi nhỏ ra đường để học biển báo giao thông, vạch kẻ đường, đến ngã tư, lối rẽ thì phải làm gì…

Có lần tụi nhỏ học biểu diễn. Người ta mời đoàn nghệ sĩ của nhà hát thành phố về trường tập cho tụi nhỏ. Đúng là dân chuyên nghiệp, họ chia nhóm cho tụi nhỏ hát theo bè, theo tông cao thấp hay phết. Rồi tụi nhỏ được học cách tạo âm thanh tiếng mưa, tiếng lá, tiếng chim chỉ bằng giọng của mình. Khoá học kết thúc bằng 1 buổi biểu diễn tại sân khấu nhà hát lớn, vở kịch có cả diễn viên chuyên nghiệp và tụi trẻ con. Tụi nhỏ được đặt vào một bối cảnh sân khấu như biểu diễn chuyên nghiệp luôn. Bố mẹ được vé đến xem, kín cả rạp.

Tất cả các hoạt động năng khiếu khác đều được thiết kế như vậy. Họ đặt đứa trẻ vào môi trường biểu diễn của người lớn. Chỉ thiết kế kịch bản cho phù hợp với trẻ con thôi. Những hoạt đồng ngoại khoá này, tôi cảm nhận là người lớn làm nền cho trẻ con toả sáng, chứ không phải trẻ con tập để biểu diễn cho người lớn xem.

Thật ra, học năng khiếu không bao giờ là học thuộc kịch bản và các kỹ thuật chân tay để lên sân khấu diễn lại những gì đã thuộc lòng. Mà là để đứa trẻ phát hiện ra “Ồ, hoá ra mình làm được. Mình có thể dùng hình thức nghệ thuật này để biểu đạt bản thân.”

Kỹ năng mềm hay nghệ thuật không nên được coi là trang sức bên ngoài.

Hồi trước con tôi đi học thêm, tôi thấy các lớp năng khiếu nặng về dạy kỹ thuật và học thuộc theo kịch bản người lớn viết hơi bị nhiều. Mãi mới tìm được 1 lớp Drama ở Tây Hồ, các cô để tụi trẻ diễn kịch ứng tác, tự nghĩ ra kịch bản ngay trong lúc diễn với bất cứ đạo cụ mới nào xuất hiện, lúc đó mới thấy ưng cái bụng.

Qua nhiều năm tư vấn cho các gia đình, tôi thấy, ở giai đoạn học ngoại khoá để tìm ra năng khiếu, không nên lao vào học kĩ năng biểu diễn luôn. Nếu thế thì là thiết kế sẵn, rồi lắp ráp đứa trẻ vào để thực hiện kịch bản à? Ơ thế, rèn đứa trẻ thành nhân công à?

Đó tôi gọi là lãng phí nguồn lực của gia đình.

=====

Life Mentor

 Giáo dục từ gia đình

 Lộ trình: Tự học • Tự chủ • Tự định hướng

 Worldschool • Hướng nghiệp • Du học Châu Âu