Một ngày của học sinh tiểu học ở Bỉ
17.03.2026
Bài này để trả lời cho câu hỏi: “Bé nhà mình qua Bỉ học thì con dùng tiếng Anh hay phải học tiếng Bỉ?” Câu trả lời nhanh là: hai bạn nhỏ học tiếng Bỉ lại từ đầu.
Nhưng để hiểu cái “tại sao” đằng sau điều này, mình muốn kể một chút câu chuyện đa ngôn ngữ kiểu ngược đời của nhà mình cho các bạn nghe nhé.
Thông thường các bạn sẽ thấy những gia đình đa ngôn ngữ: bố nói tiếng quê bố, mẹ nói tiếng quê mẹ, đôi khi con nói thêm Tiếng Anh đúng ko? Nhà mình đi ngược chiều. Các bạn cùng chờ xem kết quả sao nhé.
Nhà mình 10 năm nuôi con ở Việt Nam, bố mẹ nói tiếng Anh với nhau hằng ngày, gửi con đi trường có Tiếng Anh. Kết quả là gì?
Mẹ đã cố gắng liên tục nói với con Tiếng Việt, nhưng con chỉ nghe hiểu thôi, chứ trả lời lại toàn bằng Tiếng Anh.
Bố dù biết 4 ngôn ngữ nhưng đi làm suốt, mỗi ngày chắc chỉ gặp con dưới 1 tiếng. Có khi đi ra khỏi nhà khi con chưa dậy, về nhà khi con đã đi ngủ. Thời gian tiếp xúc với con ít, nên không dạy con được ngôn ngữ nào.
Điều này đúng với nghiên cứu ngôn ngữ cho thấy môi trường và lượng tiếp xúc ngôn ngữ quyết định mức độ con dùng nó trong đời sống, càng tiếp xúc thường xuyên, con càng dùng tốt hơn.
Sau 10 năm ở Việt Nam, trình độ tiếng Anh của con tốt, còn tiếng Việt thì tậm tịt, nghe hiểu thôi. Đây cũng là giai đoạn nhà mình quyết định về lại Bỉ. Một lý do quan trọng là: con cầm hộ chiếu Bỉ nhưng không có ngôn ngữ, thì sớm muộn cũng bị mất quốc tịch. Sau này còn giấy tờ hành chính, bầu cử, quyền công dân, cư trú, tham gia cộng đồng…người Bỉ mà không biết tiếng Bỉ thì vô nghiệm. Giống con các bạn sống ở nước ngoài, mà không nói tiếng Việt thì cầm hộ chiếu VN thì sau này không hoà nhập được ấy.
Về Bỉ rồi, nhà mình mới quay lại điểm xuất phát đa ngôn ngữ giống như bao nhiêu nhà khác. Họ bắt đầu khi con 0 tuổi, còn nhà mình bắt đầu khi con 10 tuổi. Bố mẹ quyết tâm xây lại hệ đa ngôn ngữ theo quy tắc mỗi người mỗi ngôn ngữ.
Mẹ nói Tiếng Việt, bố nói tiếng Hà Lan, bố mẹ nói với nhau tiếng Anh. À, còn thêm tiếng Hàn Quốc (nhưng chắc con không hiểu miếng nào đâu).
Bài học của nhà mình là: ngôn ngữ không phải đơn thuần là học ở trường hay học sách vở, mà là môi trường sống và lượng tiếp xúc hàng ngày. Khi con đi học ở nước ngoài, đừng sợ hãi ngôn ngữ địa phương. Đó là cánh cửa giúp con thuộc về xã hội, kết bạn, hòa nhập cộng đồng.
====
Nhưng để hiểu cái “tại sao” đằng sau điều này, mình muốn kể một chút câu chuyện đa ngôn ngữ kiểu ngược đời của nhà mình cho các bạn nghe nhé.
Thông thường các bạn sẽ thấy những gia đình đa ngôn ngữ: bố nói tiếng quê bố, mẹ nói tiếng quê mẹ, đôi khi con nói thêm Tiếng Anh đúng ko? Nhà mình đi ngược chiều. Các bạn cùng chờ xem kết quả sao nhé.
Nhà mình 10 năm nuôi con ở Việt Nam, bố mẹ nói tiếng Anh với nhau hằng ngày, gửi con đi trường có Tiếng Anh. Kết quả là gì?
Mẹ đã cố gắng liên tục nói với con Tiếng Việt, nhưng con chỉ nghe hiểu thôi, chứ trả lời lại toàn bằng Tiếng Anh.
Bố dù biết 4 ngôn ngữ nhưng đi làm suốt, mỗi ngày chắc chỉ gặp con dưới 1 tiếng. Có khi đi ra khỏi nhà khi con chưa dậy, về nhà khi con đã đi ngủ. Thời gian tiếp xúc với con ít, nên không dạy con được ngôn ngữ nào.
Điều này đúng với nghiên cứu ngôn ngữ cho thấy môi trường và lượng tiếp xúc ngôn ngữ quyết định mức độ con dùng nó trong đời sống, càng tiếp xúc thường xuyên, con càng dùng tốt hơn.
Sau 10 năm ở Việt Nam, trình độ tiếng Anh của con tốt, còn tiếng Việt thì tậm tịt, nghe hiểu thôi. Đây cũng là giai đoạn nhà mình quyết định về lại Bỉ. Một lý do quan trọng là: con cầm hộ chiếu Bỉ nhưng không có ngôn ngữ, thì sớm muộn cũng bị mất quốc tịch. Sau này còn giấy tờ hành chính, bầu cử, quyền công dân, cư trú, tham gia cộng đồng…người Bỉ mà không biết tiếng Bỉ thì vô nghiệm. Giống con các bạn sống ở nước ngoài, mà không nói tiếng Việt thì cầm hộ chiếu VN thì sau này không hoà nhập được ấy.
Về Bỉ rồi, nhà mình mới quay lại điểm xuất phát đa ngôn ngữ giống như bao nhiêu nhà khác. Họ bắt đầu khi con 0 tuổi, còn nhà mình bắt đầu khi con 10 tuổi. Bố mẹ quyết tâm xây lại hệ đa ngôn ngữ theo quy tắc mỗi người mỗi ngôn ngữ.
Mẹ nói Tiếng Việt, bố nói tiếng Hà Lan, bố mẹ nói với nhau tiếng Anh. À, còn thêm tiếng Hàn Quốc (nhưng chắc con không hiểu miếng nào đâu).
Bài học của nhà mình là: ngôn ngữ không phải đơn thuần là học ở trường hay học sách vở, mà là môi trường sống và lượng tiếp xúc hàng ngày. Khi con đi học ở nước ngoài, đừng sợ hãi ngôn ngữ địa phương. Đó là cánh cửa giúp con thuộc về xã hội, kết bạn, hòa nhập cộng đồng.
====
Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình
(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)