Một ngày của học sinh tiểu học ở Bỉ
17.03.2026
Anh chồng mình sang Châu Âu từ năm 10 tuổi và không hiểu xã hội người ta đào tạo thế nào, đến tận bây giờ anh vẫn hoàn toàn không biết gọt trái cây, nói gì đến chặt gà mổ cá.
Hóa ra cái sự tiện lợi thái quá của các siêu thị Châu Âu đã âm thầm phế hết võ công của người ta rồi. Trái cây thì toàn loại ăn sẵn như cherry, berry. Đến cả táo hay lê họ cũng cứ thế ăn cả vỏ nên chẳng bao giờ biết gọt vỏ. Vâng, ở đây họ ăn cả vỏ quả lê. Sau đó những loại mềm như kiwi , dưa hấu thì họ bổ ra lấy thìa ăn.
Bắt đầu đến những quả khó là họ bó tay. Loại cam vỏ mỏng không bóc được thì họ chỉ vắt nước. Trong siêu thị có sẵn cái máy to đùng, cứ thế đổ cam vào rồi hứng lít mang về thôi. Rồi đến quả dứa, chôm chôm, mít… là họ bó tay rồi.
Về Việt Nam 13 năm, anh chồng mình hoàn toàn phụ thuộc vào vợ gọt trái cây cho ăn. Mà ở VN trái cây phong phú, ngon xịn nhất thế giới. Khi vợ không gọt vỏ cho là chịu, thà chọn không ăn.
Chưa kể là người Châu Âu họ không bao giờ chặt gà hay mổ cá nguyên con. Tất cả siêu thị đã lọc xương cắt miếng đóng hộp, sẵn sàng chỉ việc thả vào nồi. Họ còn chẳng cần rửa lại.
Mà họ không biết gặm xương các bác ạ. 1 miếng thịt kiểu sườn, hay xương sống to, họ dặn nhau “cẩn thận, cẩn thận có xương nguy hiểm đấy” y như mẹ mình dặn “đi dép vào kẻo ra đường dẵm phải mảnh sành”. Nhìn anh chồng gặm cái cánh gà mà không ăn hết thịt, không biết ăn cái sụn giòn, nhìn bực hết cả mình.
Họ nhìn người VN điêu luyện xử lý chuyện bếp núc, họ nể phết các bác ạ.
Cứ được phục vụ cái gì dễ dàng quá, là người ta bị phế võ công ở năng lực đó luôn. Lúc tư vấn cho trẻ con, mình cũng nhận thấy ở VN có nhiều trẻ cũng đang bị phế võ công theo một cách tương tự.
Tụi trẻ con nhà mình không biết đi xe đạp vì chỉ đi ô tô, xe nhà trường đón tận cửa.
Nhiều bạn không còn khả năng suy tư về bản thân hay mơ mộng, tưởng tượng vì các con có quá nhiều lịch học thêm.
Có bạn kỹ năng xã hội bị thui chột, giao tiếp xã hội kém vì học nhiều quá, thiếu thời gian thực hành.
Nhiều bạn tâm tính mãi mãi ngây thơ baby, không biết lo cho cuộc sống vì gia đình làm hộ hết rồi.
Sống giữa hai nền văn hóa, mình nhận ra một điều thú vị. Xã hội nào cũng “phế võ công” của trẻ em. Chỉ là mỗi nơi phế một kiểu.
Ở châu Âu, trẻ ít phải học những kỹ năng bếp núc phức tạp, chuyện chăm sóc nhà cửa thường có dụng cụ, chất tẩy rửa riêng, họ không giỏi mẹo vặt, không biết tự chế để dùng tạm gì đâu. Nhưng họ lại có rất nhiều thời gian cho thể thao, tự lập, hoạt động ngoài trời.
Còn ở nhiều gia đình châu Á, trẻ lại rất giỏi học tập, nhiều chữ trong đầu, nhưng đôi khi không có nhiều thời gian để thử khám phá thế giới ngoài sách vở.
Làm việc với nhiều gia đình du học, mình thấy điều quan trọng nhất không phải là xã hội nào tốt hơn. Mà là môi trường đó đang “rèn” cho con kỹ năng gì… và đang “bỏ trống” điều gì.
Nhà mình là giao thoa Đông Tây nên cố gắng học được kỹ năng của các bạn Tây, nhưng vẫn phải giữ vài “võ công sinh tồn” của người Việt. Cha mẹ phải cố lùi lại một bước để con tự loay hoay với những việc chân tay nhỏ nhất. Trẻ có năng lực sinh tồn mới là đứa trẻ thực sự tự do.
Nếu bạn quan tâm đến việc nuôi con giữa nhiều nền văn hóa, hãy theo dõi series Cả nhà đi du học, để mình cùng giải mã những kỳ vọng nhé.
Giờ thì mời các bạn tham gia vào khoá học “Hiểu để thương” nơi chúng ta dành 30 ngày học cách kết nối lại với con để con luôn hợp tác.
====
Hóa ra cái sự tiện lợi thái quá của các siêu thị Châu Âu đã âm thầm phế hết võ công của người ta rồi. Trái cây thì toàn loại ăn sẵn như cherry, berry. Đến cả táo hay lê họ cũng cứ thế ăn cả vỏ nên chẳng bao giờ biết gọt vỏ. Vâng, ở đây họ ăn cả vỏ quả lê. Sau đó những loại mềm như kiwi , dưa hấu thì họ bổ ra lấy thìa ăn.
Bắt đầu đến những quả khó là họ bó tay. Loại cam vỏ mỏng không bóc được thì họ chỉ vắt nước. Trong siêu thị có sẵn cái máy to đùng, cứ thế đổ cam vào rồi hứng lít mang về thôi. Rồi đến quả dứa, chôm chôm, mít… là họ bó tay rồi.
Về Việt Nam 13 năm, anh chồng mình hoàn toàn phụ thuộc vào vợ gọt trái cây cho ăn. Mà ở VN trái cây phong phú, ngon xịn nhất thế giới. Khi vợ không gọt vỏ cho là chịu, thà chọn không ăn.
Chưa kể là người Châu Âu họ không bao giờ chặt gà hay mổ cá nguyên con. Tất cả siêu thị đã lọc xương cắt miếng đóng hộp, sẵn sàng chỉ việc thả vào nồi. Họ còn chẳng cần rửa lại.
Mà họ không biết gặm xương các bác ạ. 1 miếng thịt kiểu sườn, hay xương sống to, họ dặn nhau “cẩn thận, cẩn thận có xương nguy hiểm đấy” y như mẹ mình dặn “đi dép vào kẻo ra đường dẵm phải mảnh sành”. Nhìn anh chồng gặm cái cánh gà mà không ăn hết thịt, không biết ăn cái sụn giòn, nhìn bực hết cả mình.
Họ nhìn người VN điêu luyện xử lý chuyện bếp núc, họ nể phết các bác ạ.
Cứ được phục vụ cái gì dễ dàng quá, là người ta bị phế võ công ở năng lực đó luôn. Lúc tư vấn cho trẻ con, mình cũng nhận thấy ở VN có nhiều trẻ cũng đang bị phế võ công theo một cách tương tự.
Tụi trẻ con nhà mình không biết đi xe đạp vì chỉ đi ô tô, xe nhà trường đón tận cửa.
Nhiều bạn không còn khả năng suy tư về bản thân hay mơ mộng, tưởng tượng vì các con có quá nhiều lịch học thêm.
Có bạn kỹ năng xã hội bị thui chột, giao tiếp xã hội kém vì học nhiều quá, thiếu thời gian thực hành.
Nhiều bạn tâm tính mãi mãi ngây thơ baby, không biết lo cho cuộc sống vì gia đình làm hộ hết rồi.
Sống giữa hai nền văn hóa, mình nhận ra một điều thú vị. Xã hội nào cũng “phế võ công” của trẻ em. Chỉ là mỗi nơi phế một kiểu.
Ở châu Âu, trẻ ít phải học những kỹ năng bếp núc phức tạp, chuyện chăm sóc nhà cửa thường có dụng cụ, chất tẩy rửa riêng, họ không giỏi mẹo vặt, không biết tự chế để dùng tạm gì đâu. Nhưng họ lại có rất nhiều thời gian cho thể thao, tự lập, hoạt động ngoài trời.
Còn ở nhiều gia đình châu Á, trẻ lại rất giỏi học tập, nhiều chữ trong đầu, nhưng đôi khi không có nhiều thời gian để thử khám phá thế giới ngoài sách vở.
Làm việc với nhiều gia đình du học, mình thấy điều quan trọng nhất không phải là xã hội nào tốt hơn. Mà là môi trường đó đang “rèn” cho con kỹ năng gì… và đang “bỏ trống” điều gì.
Nhà mình là giao thoa Đông Tây nên cố gắng học được kỹ năng của các bạn Tây, nhưng vẫn phải giữ vài “võ công sinh tồn” của người Việt. Cha mẹ phải cố lùi lại một bước để con tự loay hoay với những việc chân tay nhỏ nhất. Trẻ có năng lực sinh tồn mới là đứa trẻ thực sự tự do.
Nếu bạn quan tâm đến việc nuôi con giữa nhiều nền văn hóa, hãy theo dõi series Cả nhà đi du học, để mình cùng giải mã những kỳ vọng nhé.
Giờ thì mời các bạn tham gia vào khoá học “Hiểu để thương” nơi chúng ta dành 30 ngày học cách kết nối lại với con để con luôn hợp tác.
====
Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình
(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)