Câu hỏi “nuôi con kiểu Tây hay kiểu ta” là một câu hỏi sai

Có một giai đoạn mình bị nói nhiều . Ở Việt Nam thì bị hỏi là nuôi con kiểu Tây quá, để con thể hiện cá tính, cho con tự quyết nhiều quá. Khi đưa con sang Châu Âu thì rõ ràng 2 đứa nhỏ này lại quá Châu Á. Đây không phải là vấn đề của riêng mình, mà là trạng thái rất phổ biến của một thế hệ đang lớn lên giữa nhiều nền văn hóa.

Mình biết nhiều bác cũng đang gặp cái cảnh nửa nạc nửa mỡ này. Cái khó của cha mẹ sống ở nước ngoài… là vừa muốn con tự tin như Tây, nhưng vẫn ngoan ngoãn hiếu thuận như ta. Muốn con dám thẳng thắn lên tiếng, nhưng lại phải tinh tế đoán ý người khác. Khi sống ở nước khác, cố gắng nuôi con 100% kiểu Tây hay 100% kiểu Ta đều dẫn đến sự đứt gãy. Nếu quá Tây, con mất gốc; nếu quá Ta, con khó hòa nhập. Tìm 1 điểm cân bằng không hề dễ.

Và nếu không nhận ra điều này, chúng ta rất dễ rơi vào một trạng thái gọi là “nửa nạc nửa mỡ”… tức là lúc thì áp kiểu này, lúc thì áp kiểu kia, không nhất quán. Và điều này mới là cái khiến trẻ rối nhất, vì con không biết lúc nào nên hành xử theo chuẩn nào.

Càng đi ra thế giới nhiều, mình càng thấy… câu hỏi ‘nuôi con kiểu Tây hay kiểu ta’ không còn phù hợp nữa. Vì “Tây” hay “Ta” không phải là địa lý, mà là hệ giá trị. Người ta cứ phân biệt quá rạch ròi, một bên là kỷ luật, tôn kính, học hành cày cuốc nghiêm túc. Một bên là độc lập, phản biện, tự do lựa chọn. Rồi nghĩ ngợi xem nên chọn lối nào. Không có cái nào đúng hơn cái nào, chỉ là hai hệ điều hành khác nhau.

Thực ra, có một cách nhìn khác mà mình thấy nhẹ đầu hơn rất nhiều… thay vì chọn bên, mình chọn giá trị. Mình giữ lại những gì mình thấy cần cho con, ví dụ như trách nhiệm, sự kiên trì, kết nối gia đình. Và mình thêm vào những gì con cần để sống trong thế giới hiện tại, như khả năng phản biện, tự học, tự quyết.

Những đứa trẻ lớn lên theo cách này đôi khi sẽ không “thuần” một nền văn hóa nào cả, nhưng lại là một lợi thế rất lớn. Vì các con có khả năng hiểu nhiều góc nhìn, giao tiếp với nhiều kiểu người, và thích nghi nhanh trong môi trường quốc tế. Người ta gọi đây là “đứa trẻ của nền văn hóa thứ ba”, tức là không thuộc về một nơi, nhưng có thể sống ở nhiều nơi.

Thực ra, bản sắc là lựa chọn, chứ không phải là định mệnh. Bạn đừng sợ con nửa nạc nửa mỡ. Thế giới sẽ ngày càng nhiều những đứa trẻ như vậy. Ngày xưa mình cứ lo con mình không chơi được với ai, không có đồng bọn vì lạ lùng quá. Nhưng những đứa trẻ của nền văn hoá thứ 3 ngày càng đông. Hãy tự hào vì con có một danh mục văn hoá phong phú.

Vì cuối cùng, điều chúng ta mong là con biết mình là ai, và có thể sống tốt ở bất kỳ đâu.

Nếu bạn đang cảm thấy con mình không hoàn toàn thuộc về đâu… có thể bạn đang đi đúng hướng rồi đó.

====

Life Mentor - Tư vấn giáo dục từ gia đình

(Làm cha mẹ, WorldSchooling, Lộ trình giáo dục, Tư duy, Kỹ năng, Hướng nghiệp, Du học Châu Âu)